انواع چرم طبیعی کدامند؟

وقتی اسم چرم به میان می‌آید، بوی محصولات چرمی و تصویر کیف چرمی زنانه و کفش در ذهن ما تداعی می‌شود. چرم کالای لوکسی محسوب می‌شود که انواع مختلفی دارد. در این مطلب از مجموعه مقالات EG قصد داریم به بررسی انواع چرم بپردازیم تا این بار با شناختی کامل، محصولات چرمی را انتخاب کنید.

انواع چرم چیست؟

مطالعه ای جی نشان می‌دهد که تقسیم‌بندی انواع چرم به چند روش امکان‌پذیر است. اما اصلی‌ترین دسته‌بندی چرم که برای همه ما آشناست، تقسیم‌بندی چرم به دو دسته چرم طبیعی و چرم مصنوعی است و همان‌طور که از اسم این دو گروه مشخص است، یکی طبیعی و بر پایه پوست حیوانات و دیگری غیرطبیعی و بر پایه پلاستیک تولید می‌شود. بعد از تولید چرم مصنوعی به کمک رنگ، موم و پلی آرتان، رنگ و بافت جدیدی ساخته خواهد شد، که شبیه به چرم هست. اگرچه انواع چرم طبیعی در چند دسته مختلف قرار می‌گیرند، همه آن‌ها از منشأ طبیعی یعنی پوست حیوان ساخته می‌شوند.

دسته‌بندی دیگر انواع چرم، تقسیم انواع چرم بر اساس لایه‌‌های پوست حیوان است که به ترتیب زیر هستند.

چرم Full Grain

چرم Top Grain

چرم Split Grain

چرم Genuine

چرم Bonded

چرم فول گرین چیست؟

بر اساس این تقسیم‌بندی، چرم «Full Grain» بیرونی‌ترین لایه پوست هست که موهای حیوان روی اون‌ قرار می‌گیرد. این لایه بهترین نوع چرم محسوب‌ می‌شود و حتی بدون پرداخت و سنباده‌زنی ظاهر خود را حفظ می‌کند. در این نوع چرم عارضه‌های پوستی و عروق و رگ‌ها قابل مشاهده هستند و به کمک فراوری‌ هم تا حد کمی محو می‌شوند. این چرم مقاومت بالایی دارد و در اثر استفاده تغییر رنگ می‌دهد و به‌اصطلاح «پتینه» می‌بندد که به زیبایی هر چه بیشتر آن کمک می‌کند. چون این چرم از بالاترین لایه پوست ساخته شده، قدرت حفظ گرما و خارج کردن رطوبت به شکل بخار را دارد که در اصطلاح «تنفس‌پذیری» یا «Breathability» نامیده می‌شود.

چرم تاپ گرین

چرم «Top Grain» لایه میانی پوست حیوان است. این لایه بر خلاف لایه فول گرین، خالی از عارضه‌های پوستی است و اثری از خال و رگ و غدد حیوان در آن به چشم نمی‌خورد. لایه تاپ گرین از لایه فول‌ گرین نازک‌تر است و به همین دلیل به اندازه چرم فول گرین مقاوم نیست.

چرم Split Grain

برای ساخت چرم تاپ گرین از قسمت بالایی پوست کمک گرفته می‌شود و در ادامه قسمتی که به گوشت حیوان نزدیک‌تر است را برای تهیه محصولاتی که چندان در معرض ضربه و فشار نیستند، مثل فرمان یا آستر درب خودرو، به کار می‌برند.

چرم اصل

این چرم در رده سوم کیفیت قرار می‌گیرد و دلیل آن احتمالاً نزدیک بودن به بافت چربی حیوان است. این لایه داخلی‌ترین لایه پوست است و هیچ اثری از عوارض پوستی در آن به چشم نمی‌خورد. انواع چرم اصل بافت خشک و خشنی دارند و بعد از پرداخت و رنگرزی ظاهر طبیعی پیدا می‌کنند. اما نباید فراموش کنیم که این نوع چرم در مقایسه با انواع چرم، استحکام کم‌تری دارد و برای محصولاتی مثل کیف‌ و … مناسب نیست.

انواع چرم از چه زمانی مورد استفاده قرار گرفت

چرم از جمله محصولاتی است که از دیرباز مورد استفاده بشر بوده است. وقتی پیشینیان متوجه شدند با پیچیدن پوست حیوانات به دست‌وپا، کم‌تر در معرض ضربه هستند و تیغ گیاهان یا سنگ بیابان به پای آن‌ها آسیبی نمی‌رساند، به این نتیجه رسیدند که باید از پوست حیوانات برای محافظت از خود کمک بگیرند. به‌مرور، بشر پوست حیوانات را بهتر شناخت و در شب‌های سرد به‌ کمک پوستین‌های ضخیم گرم ماند و غذای خود را در محفظه‌هایی از جنس پوست نگهداری کرد تا از فاسد شدن غذا جلوگیری کند. در نهایت، انسان اولیه یاد گرفت که چطور باید پوست را به چرم تبدیل کند.

قدمت صنعت دباغی به هزاران سال پیش از میلاد مسیح می‌رسد و پاکستان از جمله اولین نقاط جهان بوده که شیوه جدا کردن پوست حیوانات را به دست آورده است. بعد از پاکستانی‌ها، این سومری‌ها بودند که پوست را روی چرخ‌های ارابه قرار می‌دادند و آن را به کمک میخ‌های مسی ثابت نگه می‌داشتند. آن‌ها دباغی را کار مضری می‌دانستند و به دلیل بوی بد ناشی از دباغی، با‌فاصله از محل زندگی خود به دباغی می‌پرداختند.

انواع چرم از کدام بخش پوست تهیه می‌شود؟

نتیجه تحقیقات انجام‌شده در زمینه چرم حاکی از این است که پوست حیوانات از سه لایه تشکیل شده و هر سه برای تولید انواع چرم به کار می‌روند اما نباید فراموش کنیم که این سه لایه کیفیت یکسانی ندارند و ویژگی‌های متفاوتی از نظر بافت و دوام دارند. این سه لایه عبارت هستند از :

لایه بیرونی پوست که موهای حیوان روی اون قرار می‌گیرد

لایه ضخیم میانی

لایه چرب داخلی که در مجاورت گوشت حیوان واقع شده

با در نظر داشتن ویژگی‌های هر لایه، انواع چرم از هر یک از این لایه‌ها تهیه می‌شود و در تهیه محصولات متنوع از کیف و کفش و پالتو تا محافظ فرمان خودرو و روکش صندلی به کار می‌رود. در ادامه به بررسی انواع چرم خواهیم پرداخت.

آیا چرم اصل همان چرم واقعی است؟

دو واژه واقعی و اصل تقریباً هم‌معنی هستند اما در مورد انواع چرم، این دو کلمه معنای یکسانی ندارند. چرم «Real» به گونه‌ای از چرم گفته می‌شود که بالاترین کیفیت چرم را دارد و در واقع کالایی است که از پوست خام حیوان ساخته شده است. به عبارت بهتر، چرم واقعی چرم خالص است اما عبارت «چرم اصل» تنها به درجه کیفی چرم اشاره دارد. به این ترتیب چرم «Real» بهتر از چرم «Genuine» محسوب می‌شود.

چرم باند شده یا Bonded

این نوع چرم یکی دیگر از انواع چرم است که به چرم احیا شده هم شهرت دارد و حاصل کنار هم قرار دادن قطعات چرمی است که از انواع دیگر هستند. در نتیجه ترکیب چند نوع چرم از جمله الیاف خردشده و ضایعات پوست حیوان و ترکیب این ضایعات با محلولی مثل لاتکس، خمیری حاصل می‌شود که روی یک لایه زیره ریخته می‌شود.

اگرچه این چرم واقعاً از جنس پوست حیوان تهیه شده،‌ به استحکام چرم «Top Grain» یا حتی «Genuine» نیست. به همین دلیل از این نوع چرم در تولید بخش‌هایی استفاده می‌کنند که چندان در معرض دید نباشد.

با به‌دست آوردن یک دیدگاه کلی در مورد چرم، توصیه می‌کنیم مطالعه مقاله «راهنمای خرید کیف چرم و 10 نکته مهم قبل از خرید» را از دست ندهید.

دسته بندی انواع چرم طبیعی بر اساس وزن و ضخامت

ضخامت پوست حیوان، تعیین‌کننده کاربرد نهایی آن است. در صنعت، انواع جنس چرم را بر اساس وزن به دسته‌های سبک، نیمه‌سنگین و سنگین تقسیم می‌کنند. این دسته‌بندی بر اساس وزن در هر مترمربع تعیین می‌شود و مستقیماً بر دوام و ایستایی محصول تأثیر می‌گذارد. در ادامه، معرفی انواع چرم طبیعی بر اساس وزن و ضخامت را با جزئیات بیشتری بررسی خواهیم کرد.

با توجه به مقاومت بالای چرم‌های سنگین، از انواع چرم گاو یا شتر برای ساخت انواع کیف چرم زنانه استفاده می‌شود، چرا که نیاز به مقاومت بالا دارند. در مقابل، چرم‌ سبک از پوست بز و گوسفند ساخته می‌شود و برای ساخت پوشاک یا دستکش ایده‌آل هستند. این تنوع در اسم انواع چرم طبیعی به طراحان کمک می‌کند تا از نظر وزن، محصولی استاندارد با قابلیت‌هایی متناسب با کاربرد محصول تولید کنند.

انواع چرم بر اساس نوع دباغی

فرایند دباغی را می‌توان مهم‌ترین مرحله در ساخت چرم دانست. با درنظرداشتن شیوه‌های مختلف دباغی که در ساخت انواع چرم به کار گرفته می‌شود، دباغی به دو دسته اصلی گیاهی (Vegetable Tanned) و کرومی تقسیم می‌شود. طی عملیات دباغی گیاهی، پوست حیوانات با استفاده از مواد طبیعی به چرم تبدیل می‌شوند و محصول این فرایند، چرمی با بوی مطبوع و سازگار با محیط زیست خواهد بود که در ساخت محصولات بسیار لوکس کاربرد دارد. در مقابل، دباغی کرومی با استفاده از ترکیبات کروم صورت می‌گیرد که سرعت تولید را افزایش می‌دهد، اما در صورت رعایت‌نشدن استانداردهای صنعتی، اثرات منفی زیست‌محیطی به همراه خواهد داشت.

با وارد شدن شیوه‌های مکانیزه در صنعت دباغی، چرم در شکل‌های مختلفی به بازار عرضه شد که هر نمونه با دیگری متفاوت بود. در نتیجه پیشرفت این صنعت، انواع مختلف چرم با فینیش‌های متفاوت تولید شدند که هر یک برای تولید محصولی متفاوت از جمله لباس‌های مناسب برای تیپ پاییزه کاربرد دارند. انواع چرم بر اساس نوع دباغی عبارتند از:

چرم نبوک:

این نوع چرم که به چرم مینیاتوری هم شهرت داره، از چرم اصلاح شده بدون پرداخت تهیه می‌شود. سطح این نوع چرم، نرم و مخملی به نظر می‌رسد و تا حد زیادی شبیه جیر و چرم اشبالت است اما نقطه‌ضعف چرم نبوک، خراش‌پذیری بالای آن هست. انواع چرم نبوک از پوست حیوانات مختلف ساخته می‌شوند اما استفاده از چرم گاو و گوسفند، کیفیت بهتری به همراه خواهد داشت.

چرم هورس:

با واکس زدن به سطح چرم فول گرینی که صیقل داده نشده، چرم هورس تهیه می‌شود که سطحی مخملی دارد.

چرم اشبالت:

چرم اشبالت در دو نوع طبیعی و مصنوعی موجود است. چرم اشبالت طبیعی، ضد آب نیست و در اثر تماس با آب طرح لکه روی آن باقی می‌ماند. این چرم شبیه به جیر، اما کم‌کیفیت‌تر از جیر هست.

چرم الگانت:

این چرم از پوست حیواناتی از جمله بز و گاو تهیه می‌شود و چون از بالاترین لایه پوست گرفته می‌شود، از قیمت بالایی برخوردار است و البته جنس منعطف و نرمی دارد که با گذر زمان، زیباتر نیز خواهد شد.

چرم فلوتر:

در عملیات دباغی چرم فلوتر، این چرم به مدت ۲۴ ساعت در محلول شیمیایی می‌ماند تا به چرمی نرم، صاف و البته مقاوم در برابر خش تبدیل شود.

چرم ورنی:

ورنی نوعی چرم براق است که با لایه‌ای از رزین یا لاک شفاف پوشانده می‌شود تا سطحی صیقلی و درخشان پیدا کند. چرم ورنی، نمای لوکس و براقی دارد که آن را گزینه مناسبی برای ساخت کمربند چرم مردانه، کفش چرم مردانه و کیف چرم زنانه لوکس و مجلسی می‌کند تا جلوه‌ای لوکس به استایل افراد ببخشد. از مهم‌ترین نقاط قوت چرم ورنی، باید به خاصیت ضدآب بودن ان در مقایسه با چرم معمولی اشاره کرد که تمیزکردن آن را بسیار آسان‌تر از انواع دیگر چرم می‌کند؛ اما در برابر خط‌وخش و حرارت حساس‌تر است.

چرم ناپا:

این چرم از جمله انواع چرم فول گرین محسوب می‌شود که چون با کروم دباغی شده تا نمی‌شود و حالت کشسانی دارد.

چرم جیر:

یکی از محبوب‌ترین انواع چرم نرم و مات، جیر است که از آخرین لایه پوست حیوان به‌دست می‌آید و از ظاهری مخملی و لطیف برخوردار است. بافت ابریشمی و سطح نرم جیر، آن را به انتخابی فوق‌العاده برای محصولات لوکس تبدیل کرده است. از مهم‌ترین نقاط قوت جیر، می‌توان به انعطاف‌پذیری بالا و سبک‎‌بودن این نوع چرم اشاره که هوا را به خوبی از خود عبور می‌دهد؛ اما در مقابل رطوبت، لکه و فشار مستقیم آسیب‌‌پذیر است و باید به طور منظم مورد نظافت و مراقبت قرار گیرد. ظرافت بصری و لطافت لمس جیر، آن را به انتخابی جذاب برای افرادی تبدیل کرده که می‌خواهند استایلی خاص داشته باشند. کیف کراس بادی پارتی، علاوه بر چرم، از جنس جیر نیز ساخته شده و از نمایی جذاب و لمسی لطیف برخوردار است.

چرم شرانگ:

شرانگ نوعی چرم گاوی است که بافت طبیعی دارد و برخلاف چرم‌هایی مثل اشبالت یا جیر، بافت پرزدار ندارد. نقش و نگارهای روی این نوع چرم به شکل دانه‌های درشت و بزرگی هستند که روی سطح چرم چاپ شده‌اند.

چرم میلینگ:

این نوع چرم شبیه به انواع چرم جیر و اشبالت هست با این تفاوت که این نوع چرم بر خلاف جیر و اشبالت که در هر دو طرف پرزدار هستند، تنها یک روی پرزدار دارد.

دسته‌بندی انواع چرم طبیعی بر اساس نوع پوست حیوان

یکی از رایج‌ترین روش‌ها برای تمایز بین گونه‌‌های مختلف چرم، توجه به منبع چرم یعنی حیوانی است که چرم از پوست آن تهیه شده است. به‌این‌ترتیب، عجیب نیست که اسم انواع چرم طبیعی با نام حیوان گره خورده است؛ از چرم گاوی که به دلیل مقاومت و استحکام در شمار بادوام‌ترین انواع چرم دسته‌بندی می‌شود تا چرم گوسفندی که از نرمی و لطافت بی‌نظیری برخوردار است. این تفاوت مهم در انواع بافت چرم، باعث شده تا طراحان برای هر محصول، از کیف گرفته تا دستکش، نوع خاصی از چرم را انتخاب کنند.

در کنار نمونه‌های پرکاربرد چرم طبیعی، انواع لوکس‌تری نیز وجود دارند که کمیاب‌ هستند یا بافت منحصربه‌فرد و فرآیند آماده‌سازی پیچیده‌تری دارند که آن‌ها را در دسته چرم‌های رده‌بالا قرار می‌دهد. به عنوان مثال، در چرم مار پایتون، طرح طبیعی فلس‌ها و انعطاف فوق‌العاده‌ای به چشم می‌خورد که این نوع چرم را برای تولید کیف‌های ظریف و اکسسوری‌هایی لوکس مناسب می‌کند. چرم شترمرغ نیز پوشیده از برجستگی‌هایی است که نمایی متفاوت به این نوع چرم می‌دهد. از مهم‌ترین ویژگی‌های چرم شترمرغ، باید به مقاومت استثنایی آن در برابر سایش اشاره کرد که این محصول را به یکی از محبوب‌ترین مواد اولیه برای ساخت کیف‌های لاکچری و خاص تبدیل کرده است.

در میان گونه‌های نادر چرم، چرم کروکودیل با بافتی متفاوت، ماندگاری چشمگیری دارد که در ساخت محصولات کلکسیونی به‌کار می‌رود.